Eng uzoq portlash – insonning ichida
Xirosimadagi portlash bir lahzada yuz berdi, ammo uning inson xotirasi va ruhiyatida qoldirgan izlari oʻnlab yillar davom etdi.
Eng uzoq portlash – insonning ichida
1945-yil 6-avgustda Xirosimada atom bombasi portladi. Portlash bir lahzada yuz bergan boʻlsa-da, uning oqibatlari uzoq davom etdi. Vayron boʻlgan binolar qayta tiklanishi, koʻchalar yana odamlar bilan toʻlishi mumkin. Ammo fojianing inson xotirasida qoldirgan izlari yillar oʻtsa ham yoʻqolmasligi mumkin.
Tarixiy voqealar koʻpincha sanalar, raqamlar va faktlar bilan qayd etiladi. Qachon nima yuz bergani, qancha joy vayron boʻlgani, nechta inson jabrlangani yoziladi. Bu maʼlumotlar fojianing koʻlamini koʻrsatadi, lekin uni boshdan kechirganlarning keyingi hayotini toʻliq tasvirlay olmaydi.
Omon qolish – qutulish degani emas.
Katta falokatlardan omon qolgan ayrim insonlar oʻzini aybdor his qilishi mumkin. Ularni javob topish qiyin boʻlgan savollar qiynaydi.
Nega men tirik qoldim?
Nega boshqalar omon qolmadi?
Barcha imkoniyatlarimni ishga sola oldimmi?
Yillar oʻtsa ham, inson oʻsha kungi qarorlarini qayta-qayta oʻylayveradi. Har safar oʻshanda nimanidir boshqacha qilish yoki kimnidir qutqarib qolish imkoni boʻlgandek.
Aslida esa, oʻsha vaziyatda uning qoʻlidan boshqa hech narsa kelmagan boʻlishi mumkin. Ammo buni anglashning oʻzi har doim ham aybdorlik hissidan xalos etmaydi. Chunki baʼzan insonni hech kim ayblamasa ham, u qila olmagan ishlari uchun oʻzini kechira olmaydi.
Xotirada qolgan lahzalar.
Vaqt oʻtishi bilan koʻp tafsilotlar unutiladi. Ammo kuchli qoʻrquv, yoʻqotish yoki iztirob bilan bogʻliq ayrim lahzalar uzoq vaqt yodda qolishi mumkin.
Bir insonning yuzi, tanish ovoz, soʻnggi suhbat yoki bajarilmagan vaʼda oʻsha kunni qayta-qayta eslatadi. Ilgari oddiy tuyulgan uchrashuv yoki suhbat fojiadan keyin inson uchun nihoyatda qadrli xotiraga aylanishi mumkin.
Shu sababli tarixiy voqealarning insoniy tomonini faqat raqamlar orqali anglash qiyin. Raqamlar qancha inson jabrlanganini bildiradi. Ularning xotiralari esa fojia har birining hayotini qanday oʻzgartirganini tushunishga yordam beradi.
Urush tugaydi, uning taʼsiri esa davom etadi.
Urushning tugashi muayyan sana bilan qayd etiladi. Sulh imzolanadi, askarlar uyiga qaytadi, shaharlar tiklana boshlaydi.
Ammo ruhiy jarohatlarning bitishi uchun aniq muddat yoʻq.
Kimdir yoʻqotgan yaqinini bir umr eslab yashaydi. Kimdir ayta olmagan gaplaridan afsuslanadi. Yana kimdir oʻsha kuni qilgan yoki qila olmagan ishlarini yillar davomida xayolidan chiqara olmaydi.
Voqea bir kun ichida sodir boʻlishi mumkin, ammo uning taʼsiri inson hayotida oʻnlab yillar davom etadi.
Eng qiyin kechirim.
Boshqalar insonni kechirishi yoki uning aybi yoʻqligini aytishi mumkin. Ammo eng qiyini, inson oʻzini kechira olishidir.
Oʻzini kechirish oʻtmishda boʻlgan voqealarni qabul qilish bilan ham bogʻliq. Oʻtmishni oʻzgartirib boʻlmasligini anglash, oʻz zimmasiga aslida tegishli boʻlmagan aybni yuklamaslik va xotiralar bilan yashashni oʻrganish muhim.
Bu jarayon baʼzan yillar, hatto butun umr davom etishi mumkin.
Xulosa.
Odamlar Xirosimadagi portlashning jismoniy va ruhiy oqibatlaridan uzoq yillar aziyat chekdi. Vayronalarni koʻrish mumkin edi. Ammo omon qolganlarning ichki iztiroblari esa boshqalarga sezilmadi.
Yoʻqotilgan yaqinlar xotirasi, javobsiz savollar, bajarilmagan vaʼdalar va oʻzini ayblash hissi ayrim insonlar uchun fojianing eng uzoq davom etgan oqibatiga aylandi.